ABD İRAN'a saldırırsa ne olur? Avrasya Stratejik Araştırmalar Merkezinde (ASAM) ABD uzmanı olarak görev yapan Şanlı Bahadır Koç, ABD-İran gerginliğinin olası sonuçlarıyla ilgili 6 senaryo hazırladı. Koç, ABD-İran gerginliğinin olası sonuçlarıyla ilgili senaryoları “savaş”, “nükleer İran”, “soğuk savaş”, “İran’ın geri adım atması”, “büyük anlaşma” ve “kısmi anlaşma” olarak sıraladı. Koç, “savaş” senaryosunda, değişik türlerin bulunabileceğini ifade ederek, ABD’nin, İran’ın Irak sınırındaki Cumhuriyet Muhafızlarının üsleri ya da sadece nükleer tesisleri hedef alan bir sınırlı operasyon düzenleyebileceğini veya tüm rejimi hedef alabileceğini belirtti. ABD’nin, savaş durumunda 1990-91 yıllarında Saddam’a yaptığı gibi, İran’a karşı da uluslararası bir koalisyon kurması ihtimalinin bulunduğunu kaydeden Koç, İran’ı İsrail ile birlikte vurmasının ise “küçük ihtimal” olduğunu kaydetti. Koç, “Şu anda gündemde değil, ama 2011’de ne olacağı bilinmez” dedi. Koç, ABD’nin olası saldırısına, Tahran’ın ciddi karşılık vermesi ve çatışmanın bölgeye yayılması durumunda, Irak’ın bölünmesi ihtimalinin en büyük korkusu olduğunu söyledi. Koç, “nükleer İran” senaryosunda ise, “Tahran’ın, nükleer gücünü ‘korkutma ve şantaj’ aracı olarak kullanabileceğini, bölgede silahlanma yarışına yol açabileceğini, İran’da rejim değişikliği ve demokratikleşme ihtimalinin azalabileceğini, İsrail’e karşı varoluşsal bir tehdit olacağını ve bu silahların teröristlerin eline geçebileceğini” kaydetti. İran’ın nükleer bomba yapmasının Türkiye’nin, Batı’ya güvenlik bağımlılığını artıracağını öne süren Koç, ABD’nin İran’ı caydırmak gerekçesiyle, Türkiye’ye nükleer silah veya füze bataryaları konuşlandırması ihtimalinin de gündeme gelebileceğini, ayrıca Türkiye’den üs, havaalanı gibi isteklerde bulunabileceğini belirtti. Koç, üçüncü senaryo olan “soğuk savaş” ile, “her an savaş olabilirmiş gibi geçen yıllar”ı kastettiğini, bunun bir anlamda ABD ile İran arasındaki mevcut ilişkilerin çok uzun döneme yayılması anlamına geldiğini kaydetti. Bahadır Koç, “İran’ın geri adım atması” ve ABD ve İran’ın anlaşmasını öngören senaryoların da, “çok mümkün olmamakla beraber imkansız olmadığını” söyledi. Koç, İran’ın nükleer projeden geri adım atması durumunda, Batı ülkelerinin “baskının işe yaradığı” düşüncesiyle, nükleer enerji geliştirmek isteyen ülkelere daha sıkı baskı yapma tutumuna gidebileceğini kaydetti. Koç, “kısmi anlaşma” senaryosunun da, İran’ın nükleer bomba yapmaması, ancak tamamen de geri adım atmamasını içerdiğini, Türkiye için en iyi senaryonun bu olduğunu belirtti. |