mbiterge
14-05-2008, 04:59 PM
IMG]http://img147.imageshack.us/img147/4342/ladywiththeermine10243ag.jpg[/IMG]
Ermin’li Kadın
leonardo da vinci'nin 1483-1490 yillari arasinda(milano'daki ilk yillari) yaptigi dusunulen, ustanin 3 kadin portresinden biri, mona lisa'nin golgesinde kalmis ikinci kadin.
da vinci'nin hemen tum tablolarinda oldugu gibi bu tablosu uzerine de yuzlerce varsayim mevcut, sanat tarihcileri hem bilgilerini, hem de hayal guclerini kullanip, leonardo'nun "lady"si uzerine de bir cok teori uretmis. bu teroilerden en cok kabul goreni dama con l'ermellino'nun(erminli kadin); milano duku ludovico sforza'nin 17lik metresi cecilia gallerani oldugu. kimi ciliz teoriler ise tablodakinin sforza'nin karisi beatrice d'este oldugunu savunmakta. kadinin donemin modasina gore traslanmis kaslari, sacini toplama stili, kaliteli kumastan elbiseleri ve takilari onun varlik icinde yasadigini vurgulamakta, ayni zamanda yuzunun ifadesi(dudaklar kasilarak verilmis belli belirsiz tebessum) ve bakislari cok da mutlu olmadigini gostermektedir. (bu mutsuzlugun sebebi, tablonun yapildigi senelerde dukun dogan erkek cocuklarina ragmen cecilia'yi terkederek beatrice ile evlenmesi olabilir)
"erminli kadin" hakkindaki bir diger onemli spekulasyon ise, da vinci'nin tabloyu kendisinin bitirmedigi, onun yerine ambrogio da predis ya da boltraffio'nun ve hatta kimi baska bilinmeyen ressamlarin tabloyu tamamladigi uzerinedir. bu spekulasyonun en onemli sebeplerinden birisi de tablo uzerinde yapilan x isinlari deneylerinde ortaya cikan ve farkli zamanlarda boyandigi anlasilan boya katmanlaridir. ressam, tablo uzerinde oldukca fazla degisiklik yapmis ve kalin bir boya tabakasi ile bu degisiklikleri gerceklestirmistir. ornegin; tablonun background'unda, kadinin hemen arkasinda onceden bir kapi-pencere resmedilmis, isik buna gore ayarlanmis, daha sonra ise bu koyu bir zemine donusturulmustur. ayni sekilde kadinin cenesinin altinda birlesen sac bandi, tablonun geri kalani ile butunluk gostermesi icin sacinin ve elbisesinin ermin ile birlesen bolgesindeki rengi, tablonun son halinde net bir sekilde gorunmeyen kadinin sol eli ile, sag el parmaklari da sonradan degisiklige ugramis noktalardir.
tablonun en onemli ozelliklerinden biri de kadinin "serpentine" durus olarak isimlendiren durusudur. bu pozisyonda, model ne tabloyu izleyene ne de ressama direk olarak donmustur. onun yerine sanki biri modele seslenmis, o da sesin geldigi yone dogru baktigi an resmedilmistir. erminin durusu ile kadinin pozsiyonu da uyum halindedir. ermin, onu oksayan kadina karsi sevecen, ancak kalkmis pencesi ile de baktiklari yonde bulundugu varsayilan ikinci kisiye karsi tehditkardir.
da vinci'nin neden ermin gibi cok da sevimli olmayan bir hayvani sectigi, ustelik bunu normal boyutlarinin uzerinde resmettigi ise yine uzmanlar tarafindan siklikla cevabi aranan sorular. tabloda ozellikle erminin vurgulanmasi su gerekcelere dayaniyor olabilir;
* ronesansda (ve cok daha oncesine dayanan tarihlerde bile) ermin safligi, temizligi ve namusu simgeliyordu. cunku inanca gore, eger erminin beyaz kis kurku topraga degerek kirlenirse, ermin daha fazla yasayamaz, olurdu. ancak da vinci'nin bakire olmayan, hatta metreslik gibi erdemsizlik sayilan bir konumda bulunan kadini neden saflik ve temizlik ile bagdastirdigi ise net olarak aciklanamiyor. bazilarina gore, kucaginda temizligin simgesi ermin ile cecilia'nin metresligi mesrulastirilmak isteniyor olabilir.
* ermin, direk olarak milano duku ludovico sforza'yi simgeliyor, cunku dukun aile armasi beyaz bir ermindir. erminin normal boyutlarindan cok daha buyuk resmedilmesinin sebebi de duku yuceltmek olabilir.
* da vinci erminin antik yunancada karsiligi olan "galee" kelimesi ile cecilia;nin soyadi "gallerani " arasinda bir bag kurmustur.
"dama con l'ermellino" tahta panel uzerine yagli boya, 54*39 cm boyutlarinda ve hali hazirda polonya muzeum czartoryskich koleksiyonunda bulunuyor. bu kadin taa italyalardan nasil polonyalara kadar gelmis diyenler icin de ayrica erminli cecilia'nin 500 kusur yillik yolculugunu anlatmaktan zevk duyarim. tablonun yapilis tarihi kabul edilen 1490'lardan 1800'lerin basina kadar tam olarak nerede saklandigi bilinmiyor. buyuk ihtimalle once dukun satosunda, daha sonra ise beatrice d'estee'nin gozunden uzak bir yerlerde omrunu gecirdi, ta ki bir baska asil erkek, polonya prensi adam jerzy czartoryski ona asik oluncaya kadar. italya'ya yaptigi bir gezi sirasinda cecilia ile karsilasan ve onu ulkesine getirmek icin hem buyuk paralar, hem de burokratik emekler harcayan prens, rivayete gore cecilia'sina kavusur kavusmaz onu odasinin en guzel yerine asmis ve geceleri sabaha kadar onu izlemis. prens czartoryski'nin bu tabloyu cok uzun zamanlar saklamasi ve sergilenmesine izin vermemesi ise bilinen bir gercektir. bu tabu ancak tablonun 1809'da kralicenin dogum gunu serefine krakow sarayinda sergilenmesi ile yikilir.
1830 yilinda, ruslarin polonyayi isgali ile birlikte, prens kiymetli cecilia'sini alir ve paris'e kacirir. 46 senelik paris macerasindan sonra, erminli kadin polonya'ya geri doner. 1914-1920 yillari arasinda bu kez birinci dunya savasindan kacirilan cecilia, almanya'ya dresden'e emin ellere gonderilir, 1920'de tekrar ait oldugu sarayina varsova'ya doner.
1939, erminli kadin icin yeni bir flortun baslangici demektir. ikinci dunya savasinda, nazilerin polonya'yi isgali sirasinda hitler erminli kadin'a "ilk goruste" asik olur ve hemen almanya'ya goturulmesi icin emir verir. cecilia'yi bir sure kendi evinde konuk ettikten sonra, meshur kaiser friedrich museum'a teslim eder. 1940 yilinda nazi genarali hans frank, erminli kadini guvenlik amaciyla(!) karargahina tasitir. 1945'de savasin sona ermesi ile bir amerikan subayi tarafindan erminli kadin hans frank'in evinde, sarap mahzeninde saklanmis olarak bulunur ve polonya'ya geri gonderilir.
Ermin’li Kadın
leonardo da vinci'nin 1483-1490 yillari arasinda(milano'daki ilk yillari) yaptigi dusunulen, ustanin 3 kadin portresinden biri, mona lisa'nin golgesinde kalmis ikinci kadin.
da vinci'nin hemen tum tablolarinda oldugu gibi bu tablosu uzerine de yuzlerce varsayim mevcut, sanat tarihcileri hem bilgilerini, hem de hayal guclerini kullanip, leonardo'nun "lady"si uzerine de bir cok teori uretmis. bu teroilerden en cok kabul goreni dama con l'ermellino'nun(erminli kadin); milano duku ludovico sforza'nin 17lik metresi cecilia gallerani oldugu. kimi ciliz teoriler ise tablodakinin sforza'nin karisi beatrice d'este oldugunu savunmakta. kadinin donemin modasina gore traslanmis kaslari, sacini toplama stili, kaliteli kumastan elbiseleri ve takilari onun varlik icinde yasadigini vurgulamakta, ayni zamanda yuzunun ifadesi(dudaklar kasilarak verilmis belli belirsiz tebessum) ve bakislari cok da mutlu olmadigini gostermektedir. (bu mutsuzlugun sebebi, tablonun yapildigi senelerde dukun dogan erkek cocuklarina ragmen cecilia'yi terkederek beatrice ile evlenmesi olabilir)
"erminli kadin" hakkindaki bir diger onemli spekulasyon ise, da vinci'nin tabloyu kendisinin bitirmedigi, onun yerine ambrogio da predis ya da boltraffio'nun ve hatta kimi baska bilinmeyen ressamlarin tabloyu tamamladigi uzerinedir. bu spekulasyonun en onemli sebeplerinden birisi de tablo uzerinde yapilan x isinlari deneylerinde ortaya cikan ve farkli zamanlarda boyandigi anlasilan boya katmanlaridir. ressam, tablo uzerinde oldukca fazla degisiklik yapmis ve kalin bir boya tabakasi ile bu degisiklikleri gerceklestirmistir. ornegin; tablonun background'unda, kadinin hemen arkasinda onceden bir kapi-pencere resmedilmis, isik buna gore ayarlanmis, daha sonra ise bu koyu bir zemine donusturulmustur. ayni sekilde kadinin cenesinin altinda birlesen sac bandi, tablonun geri kalani ile butunluk gostermesi icin sacinin ve elbisesinin ermin ile birlesen bolgesindeki rengi, tablonun son halinde net bir sekilde gorunmeyen kadinin sol eli ile, sag el parmaklari da sonradan degisiklige ugramis noktalardir.
tablonun en onemli ozelliklerinden biri de kadinin "serpentine" durus olarak isimlendiren durusudur. bu pozisyonda, model ne tabloyu izleyene ne de ressama direk olarak donmustur. onun yerine sanki biri modele seslenmis, o da sesin geldigi yone dogru baktigi an resmedilmistir. erminin durusu ile kadinin pozsiyonu da uyum halindedir. ermin, onu oksayan kadina karsi sevecen, ancak kalkmis pencesi ile de baktiklari yonde bulundugu varsayilan ikinci kisiye karsi tehditkardir.
da vinci'nin neden ermin gibi cok da sevimli olmayan bir hayvani sectigi, ustelik bunu normal boyutlarinin uzerinde resmettigi ise yine uzmanlar tarafindan siklikla cevabi aranan sorular. tabloda ozellikle erminin vurgulanmasi su gerekcelere dayaniyor olabilir;
* ronesansda (ve cok daha oncesine dayanan tarihlerde bile) ermin safligi, temizligi ve namusu simgeliyordu. cunku inanca gore, eger erminin beyaz kis kurku topraga degerek kirlenirse, ermin daha fazla yasayamaz, olurdu. ancak da vinci'nin bakire olmayan, hatta metreslik gibi erdemsizlik sayilan bir konumda bulunan kadini neden saflik ve temizlik ile bagdastirdigi ise net olarak aciklanamiyor. bazilarina gore, kucaginda temizligin simgesi ermin ile cecilia'nin metresligi mesrulastirilmak isteniyor olabilir.
* ermin, direk olarak milano duku ludovico sforza'yi simgeliyor, cunku dukun aile armasi beyaz bir ermindir. erminin normal boyutlarindan cok daha buyuk resmedilmesinin sebebi de duku yuceltmek olabilir.
* da vinci erminin antik yunancada karsiligi olan "galee" kelimesi ile cecilia;nin soyadi "gallerani " arasinda bir bag kurmustur.
"dama con l'ermellino" tahta panel uzerine yagli boya, 54*39 cm boyutlarinda ve hali hazirda polonya muzeum czartoryskich koleksiyonunda bulunuyor. bu kadin taa italyalardan nasil polonyalara kadar gelmis diyenler icin de ayrica erminli cecilia'nin 500 kusur yillik yolculugunu anlatmaktan zevk duyarim. tablonun yapilis tarihi kabul edilen 1490'lardan 1800'lerin basina kadar tam olarak nerede saklandigi bilinmiyor. buyuk ihtimalle once dukun satosunda, daha sonra ise beatrice d'estee'nin gozunden uzak bir yerlerde omrunu gecirdi, ta ki bir baska asil erkek, polonya prensi adam jerzy czartoryski ona asik oluncaya kadar. italya'ya yaptigi bir gezi sirasinda cecilia ile karsilasan ve onu ulkesine getirmek icin hem buyuk paralar, hem de burokratik emekler harcayan prens, rivayete gore cecilia'sina kavusur kavusmaz onu odasinin en guzel yerine asmis ve geceleri sabaha kadar onu izlemis. prens czartoryski'nin bu tabloyu cok uzun zamanlar saklamasi ve sergilenmesine izin vermemesi ise bilinen bir gercektir. bu tabu ancak tablonun 1809'da kralicenin dogum gunu serefine krakow sarayinda sergilenmesi ile yikilir.
1830 yilinda, ruslarin polonyayi isgali ile birlikte, prens kiymetli cecilia'sini alir ve paris'e kacirir. 46 senelik paris macerasindan sonra, erminli kadin polonya'ya geri doner. 1914-1920 yillari arasinda bu kez birinci dunya savasindan kacirilan cecilia, almanya'ya dresden'e emin ellere gonderilir, 1920'de tekrar ait oldugu sarayina varsova'ya doner.
1939, erminli kadin icin yeni bir flortun baslangici demektir. ikinci dunya savasinda, nazilerin polonya'yi isgali sirasinda hitler erminli kadin'a "ilk goruste" asik olur ve hemen almanya'ya goturulmesi icin emir verir. cecilia'yi bir sure kendi evinde konuk ettikten sonra, meshur kaiser friedrich museum'a teslim eder. 1940 yilinda nazi genarali hans frank, erminli kadini guvenlik amaciyla(!) karargahina tasitir. 1945'de savasin sona ermesi ile bir amerikan subayi tarafindan erminli kadin hans frank'in evinde, sarap mahzeninde saklanmis olarak bulunur ve polonya'ya geri gonderilir.
