Tiyatro Kitaplığı...

BİR AVUÇ ALKIŞ

Mücap OFLUOĞLU

Tiyatromuzun usta sanatçılarından Mücap Ofluoğlu'nun 1940 yıllarından başlayan tiyatro serüvenine ait anıları.

http://www.tiyatronline.com/kdizi1.jpg
Sanatçı yazar, İstanbul Şehir Tiyatrosu'nda ve özel tiyatrolarda geçen sanat yaşamını,sanatçı dostlarını, bu çevrenin insanlarını ve dönemin sanat dünyasında yaşananları anlatıyor. 1940'lardan 1980 yılına kadar tiyatro geçmişimizi sergileyen bu eser, tiyatrocularımız açısından değerli bir belge, tiyatro araştırmacıları için vazgeçilmez bir başvuru kitabı özelliğinde.

tiyatroonline'dan alınmıştır

TIYATRO KAVRAMLARI SÖZLÜĞÜ

Aziz ÇALIŞLAR

Tiyatro sanatına yeni başlayacaklar/başlayanlar, bu sanatı sürdürenler ve her aydının başvuracağı önemli bir teknik sözlük. Aziz çalışlar' ın (1942-1996) topladığı tiyatro alanına giren tim temel bilgileri içerecek arkadan gelen sözlüklerin başlangıç kitabı olan bu eser, drama ve tiyatro sanatıyla ilgili evrensel, teknik ve kuramsal kavramları içeriyor. Ayrıca kavramlarla ilgili olarak tiyatro tarihine, kişilere, dönemlere ve ülke tiyatrolarına göndermeler yaparak bu temel bilgileri zenginleştiriyor.

http://www.tiyatronline.com/kdizi2.jpg

Tiyatro Kavramları Sözlüğü, tiyatro ile ilgili herkesin tiyatro kitaplığını bütünleyecek temel bir başvuru kitabı.

TIYATRO ADAMLARI SÖZLÜĞÜ

Aziz ÇALIŞLAR

Dünyada ve Türkiye'de başlangıçtan bugüne kadar, tiyatro tarihinde önemlerini koruyan 500'e yakın oyun yazarı, tiyatro kuramcısı, bilimcisi, yönetmeni, sahne tasarımcısı, müzikçisi ve mimarını içeren bir sözlük.

http://www.tiyatronline.com/kdizi3.jpg

Kitapta adı geçen kişilerin, kısa yaşam öyküleri, sanatsal kişilikleri, eserleri ve sahne uygulamaları, ekonomik olmasına özen gösterilen bir yöntemle veriliyor.

En yeni kaynaklardan faydalanılarak hazırlanmış sözlük, bu yönü ile güncelliği olan bir çalışma.

TİYATRO İÇİN KÜÇÜK ORGANON

Bertolt BRECHT / çev. Ahmet Cemal

Yüzyılımızın en büyük tiyatro adamı Bertolt Brecht' in Tiyatro için Küçük Organon adlı eseri, Ahmet Cemal' in adeta yeni baştan yaptığı bir çevirisi.

http://www.tiyatronline.com/kdizi4.jpg
Tiyatro için Küçük Organon, Bertolt Brecht' in, Berliner Ensemble' deki çalışmalarından edindiği deneyimleri ve tiyatroya ilişkin görüşlerini sergilediği bir kuramsal-eleştiri kitabı. Her tiyatrocunun başucu kitabı olan bu eser, her aydın için de bir başvuru kitabı olma niteliğini taşıyor aynı zamanda.

20. YÜZYILDA TIYATRO

Haz. Aziz ÇALIŞLAR

Tiyatro literatürümüzde 20. Yüzyıl Tiyatrosu'na ilişkin yayımlanmış çok az eser bulunuyor. 20. Yüzyılda Tiyatro bu gereksinimi karşılayan, çağdaş tiyatro kuram ve deneyimlerine genişçe yer veren kapsamlı bir tiyatro kitabı.

Kitap, dünya tiyatrosunda reformlar, yenilikler yapmış, yeni ekoller kurmuş başlıca tiyatro adamlarının yazılarından oluşuyor. "Tiyatroda Reform, Yenileşen Tiyatro, Siyasal Tiyatro, Oyunculuk Tiyatrosu, Serbest Tiyatro" gibi anabaşlıklar taşıyan kitap, böylelikle çağdaş tiyatro kuramlarını olduğu kadar, dünya tiyatrosunun genel panoramasını da, özlü bir biçimde sunuyor.

20. Yüzyılda Tiyatro, tiyatro ile uğraşanların tümü için önemli bir mesleki kitap olduğu gibi, tiyatro öğrencileri ve aydınlar için de temel bir başvuru kitabı olma özelliğini taşıyor. Dünyaca ünlü, otuza yakın tiyatro adamının yazılarından oluşan kitabı yayına hazırlamış olan Aziz çalışlar, bölüm başlarına yazdığı ön yazılarda, bu tiyatro adamlarının düşünce ve yönelimlerini tanıtıyor.

TIYATRO OYUNLARI SÖZLÜĞÜ

Aziz ÇALIŞLAR

Bu kitap, Aziz çalışlar' ın hazırladığı, dünya tiyatrosunda öne çıkmış oyunları içeren ve bir "oyun kılavuzu" niteliğindeki Tiyatro Oyunları Sözlüğü' nün 1. cildi.

Kitapta, dünya tiyatrosundan 210 oyunun ayrıntılı konu özetleriyle birlikte, oyunların sanatsal-dramaturjik bilimsel açıklaması, eleştirel-estetik değerlendirilmesi ve tematik tanımlaması verilmekte. Kitap bu yapısı ile, tiyatro sanatının temel bir yapıtı ve tiyatro ile uğraşanların vazgeçilmez bir başvuru kitabı niteliğine sahip; ve ülkemizde bu özellikte yayımlanmış ilk kitap olma ayrıcalığını da taşımakta.

SHAKESPEARE SÖZLÜĞÜ

Aziz ÇALIŞLAR

Shakespeare, tiyatro tarihinde eserleri en çok oynanmış ve yayımlanmış yazar olarak en çok başvurulan, en "klasik" ve en "çağdaş" tiyatro adamıdır. Aziz çalışlar, tarafından hazırlanmış olan Shakespeare Sözlüğü, bu gereksinimi karşılayacak nitelikte bir "Shakespeare Tiyatrosu Sözlüğü".

Shakespeare Sözlüğü, yazarın tüm oyunlarının özetlerini, oyun kişilerini, o dönemin tiyatro oyuncu ve yazarlarını, oyunculuk sanatını, izleyicilerini ve tiyatro yapılarını kapsıyor. Tüm Shakespeare dönemi yaşamını, yaklaşık 1000 madde başlığı ile yansıtan bu sözlük, bu nitelikte ülkemizde yayınlanan ilk çalışmayı da oluşturmakta.

Shakespeare Sözlüğü, tüm tiyatro severlerin ve aydınların kitaplığını bütünleyecek, önemli bir başvuru kitabı niteliğini taşıyor.

OYUNCULUK EL KİTABI

G. EBERT
çev. Leyla Serdaroğlu


Oyunculuk Elkitabı, ülkemizdeki oyunculuk üzerine sistematik bir kitap boşluğunu dolduracak nitelikte, tiyatro sanatı üzerine öğretici, eğitici bir yapıt. Berlin Oyunculuk Okulu öğretim üyelerinin kendi öğrenim konularında yazdıkları parçalardan oluşan kitabın ana başlıkları şöyle:

Oyunculuk Sanatı: Temel Eğitim
Doğaçlama: Doğaçlamayı öğrenmek, Rol Arkadaşı ile Doğaçlama.
Sahne çalışması: Yöntemler, Sahne Seçimi, Dekordan Sahneye.
Hareket: Hareket etmek.
Akrobasi: Yöntemler, Uygulama.
Pantomim: Yöntemler, Tiyatroda Uygulama.
Konuşma: Konuşma, Vücut-Ses Çalışması.
Diksiyon: Anlam ve Biçim, Durumların Çözümlenmesi.
Eskrim: Ana yöntemler, Spor-Sahne Eskrimi Farkları, Sahneleme.
Müzik: Duyma ve Ritim Duygusu, Grup Dersleri, Şan.

Kitap, oyunculuk okulundaki uygulama çalışmalarının 243 fotoğrafını da vererek, oyunculuk sanatının kuramsal yapısı ve pratiği için temel bir ders kitabı olma özelliğini taşıyor.

Oyunculuk Elkitabı, tiyatro öğretim görevlileri, öğrencileri ve tüm oyuncular için sürekli bir kaynak olacak değerde temel bilgiler veriyor

TİYATRO ÇALIŞMASI

Bertolt BRECHT
çev. Yılmaz Onay



Tiyatroda oyunların sahneye çıkmasından önceki çalışmaları anlatan, bunları belgeleyen bu kitap, Berliner Ensemble yöneticileri ve Bertolt Brecht tarafından hazırlanmış bir belgesel tiyatro yapıtı.

Bertolt Brecht' in üç oyunu Ana - Cesaret Ana - Puntila Ağa ile uşağı Matti oyunları Berliner Ensemble' da sahnelenirken ön çalışmaları oluşturan sahneleme, rol çalışması, sahne tasarımı, sahne müziği, oyun çözümlemesi gibi konular, deneysel ve belgesel olarak bu kitabın ana başlıklarını oluşturuyor.

Brecht' in kurduğu Berliner Ensemble, oyunlarını hep, tiyatro sanatını bilimsel bir etkinlik olarak ele alıp üretmiştir. Berliner Ensemble' da oynanmış oyunlardan üçünü ve epik tiyatronun "laboratuar" çalışmasını belgeleyen bu kitap, bu alanda dünya oyunculuk sanatı içinde benzersiz bir örnek oluşturmakta. Kitapta, Bertolt Brecht ile birlikte, yönetmenler Erich Engel, Bertold Viertel, sahne tasarımcıları Teo Otto, Caspar Neher, sahne müzikçileri Paul Dessau, Hanns Eisler, oyuncu Helene Weıgel gibi ünlü sanatçıların yaratıları belgeleniyor.

Kitapta, üç oyunun müziklerinin notaları, Neher' in renkli sahne çalışma resimleri ile oyunlara ait birçok fotoğraf bulunmakta.
Bütün bu yönleri ile Tiyatro çalışması, bir dramaturji ve reji kitabı olarak sağlam bir kaynak kitap niteliğini taşımakta ve ülkemizde yayımlanan ilk "tiyatro belgeseli" olarak da, kendi alanında çok önemli bir boşluğu doldurmakta.

TİYATRO OYUNLARI SÖZLÜĞÜ

Aziz ÇALIŞLAR

Cilt 2 - Türk Tiyatrosu

Kitapta, geçen yüzyıldan Şinasi' den günümüze uzanan, ülkemizin tüm "yazılı tiyatro" dönemindeki 73 yazarımızın 174 oyun yer alıyor.
Her oyun, geniş ve kapsamlı bir özetle birlikte, oyunun Türk tiyatrosundaki yeri, önemi, tematik belirlemesi, sanatsal-dramaturjik açıklaması ve estetik-eleştirel değerlendirilmesi ile veriliyor.

Oyunlar, Türk tiyatrosu drama tarihi içindeki önemi, özgünlüğü ve ülkemizdeki tiyatro pratiği içindeki "güncelliği" dikkate alınarak seçilmiş. Böylece tüm tiyatro edebiyatımızın dramaturjik dağarcığı, bir bütün halinde biraraya getirilmiş oluyor.

Tiyatro Oyunları Sözlüğü, tüm tiyatro ile uğraşanlar, yazarlar ve edebiyatseverler için bir başvuru kitabı niteliğinde.

REJİ DEFTERİ

Konstantın STANISLAVSKI
Çev. Aziz çalışlar

Ünlü tiyatro yönetmeni Stanıslavski'nin - Çehov'un "Üç Kızkardeş" oyununu sahneye koyarken tuttuğu reji defteri, önemli bir belgesel olma özelliğini taşıyor. Yönetmenin bizzat çizdiği ve sahneleme açıklamalarına yer verdiği bu çalışması, toplulukla yaptığı uzun konuşmalar ve okuma provaları ile rollerin dağılımdan sonra, ama sahne çalışmalarından önce yapılmış. Sahneleme planları oluşturulurken, sahne eylem ve duygu akımı belirtilmiş, oyunun atmosferi verilmeye çalışılmış.

20. Yüzyılın tiyatro sanatında ekol yaratmış olan Yönetmen Stanislavskı'nin, tiyatrodaki uygulamalı dramaturjisini, sahneleme tekniğini ve yönetmenlik yaratılarını ortaya koyan bu belgesel yapıt, ülkemizde yaklaşık 100 yıl sonra yayımlanmış oluyor.

Bütün bu özellikleri ile Reji Defteri, tiyatromuz için önemli bir boşluğu dolduran, tiyatrocular için bir temel kitap.

İNSANCA BİR TİYATRO

Giorgio STREHLER

Brecht'in İtalya'daki temsilcisi sayılan ünlü İtalyan yönetmeni Strehler'in (1921 - 1997) anıları, deneyimleri ve tiyatro üzerine düşüncelerini içeren İnsanca Bir Tiyatro adlı yapıtı, aslında sanatına hep insanı açıdan bakan bir tiyatrocunun saygın sanatsal yaşam serüveninden oluşuyor. Günümüzün çağdaş tiyatrosunun temel taşlarından olan Strehler, bu yapıtında, 1945-75 yılları arasında "yazılı, sözlü ve gerçekleştirilmiş düşüncelerini" anlatıyor.

Yapıtın birinci bölümünde yazar, Piccolo Tiyatrosu dönemini, ikinci bölüm de ise, Goldoni ve Breht oyunlarını sahneye koyma süreçlerini aktarıyor. Strehler bunu yaparken, yönetmenlik, oyunculuk, sahne tasarımı, sahne müziği ve opera deneyimlerini ortaya koyuyor. 200'den fazla oyun ve opera sahnelemiş olan Strehler, çağımızın en verimli yönetmenlerinden biri olmuştu. Aynı zamanda bu çok zengin sahne deneyimi ile birlikte, tiyatro sanatının insanlığın yararına etkinliğini sürdürmesi için, hem düşünce hem eylem boyutunda en çok çaba harcamış bir çağdaş sanatçı da...

Türkiye'de bugüne dek Strehler üzerine hiç kitap basılmadı. Belgesel nitelikteki bu kitap, bu eksikliği tamamlarken, günümüzün çağdaş tiyatrosunun kuramsal-pratik yönleriyle tanınmasına da olanak sağlayacak nitelikler içeriyor.

İnsanca Bir Tiyatro, bu ünlü yönetmeni, ülkemizde ilk kez bütün sanatsal yönleri ile tanıtan bir belgesel olarak, tiyatro sanatını uğraş seçmiş okuyucular için vazgeçilmez bir kitap.

GECENİN MASKESİ

Özdemir NUTKU

Shakespeare Oyunları Üzerine Bir İnceleme

Shakespeare, her dönemin insanına çağdaş olanı verip, ona ışık tutan bir tiyatro devidir. Kitap önce, bu büyük yazarın çağının tarihsel, kültürel ve sosyo-ekonomik konumunu inceliyor. Kraliçe I. Elizabeth'in hüküm sürdüğü İngiltere'nin bu parlak döneminde, Shakespeare ve oyuncularının ortaya çıkış serüvenini anlatıyor. O döneme kadar, "iyi ahlaktan uzak, yozlaşmış ve gereksiz kişiler" sayılan tiyatro oyuncuları, Shakespeare' nin oyunları ve kurduğu tiyatro ile, İngiliz Sarayının desteğini ve halkın ilgisini kazanarak, gerçek profesyonel tiyatrocu geleneğini yaratır ve toplum tarafından itibar kazanır. Nutku, Shakespeare dönemini tanıtan bu bölümden sonra yazarın 8 oyununu inceleyerek, yazarlığının günümüze uzanan çağdaş yapısını ortaya koyuyor. Derin, ama aynı zamanda olağan seyirciye de yönelebilen, gülünç ama buruk bir tat bırakan, heyecanlı ve düşündürücü oyunlarının hiç eskimeden günümüze kadar geliş nedenlerini ortaya koyuyor.

Gecenin Maskesi, tiyatroculara, tiyatroseverlere ve tüm kitap okurlarına, Shakespeare' in dönemi ve oyunları üstüne topluca, özlü bilgi sunan, önemli özgür bir çalışma.

ÇEHOV VE MOSKOVA SANAT TİYATROSU

Hazırlayan: Aziz ÇALIŞLAR
Çev. Şebnem Bahadır

Çehov oyunlarının sahnelenişinin anlatıldığı belgesel bir kitap.

Kitapta Moskova Sanat Tiyatrosu' nun kuruluş öyküsü verildikten sonra, bu tiyatronun çehov'la, yazarın yaşamı boyu sürmüş olan, sıcak ve yakın ilişki geniş bir biçimde aktarılmakta. Kitapta, çehov'un yazılır yazılmaz sahneye konulduğu oyunlarından çekilmiş olan fotoğraflar bol sayıda yer alıyor. Böylelikle, oyunların orijinal ilk versiyonları, gerek sahne düzenleri, gerek sahne giysileri ile o dönemin atmosferini, günümüz tiyatro dünyasına çok önemli birer belgesel olarak yansıtıyor.

Kitap, çehov'un M. S. T. Yönetmeni Stanislavski, tiyatronun diğer sanatçıları ve Gorki ile, kendi oyunları üzerine mektuplaşmalarını, Stanislavski'nin bu oyunlar üzerine anı ve anlatılarını, ayrıca oyunların reji defterlerine ait bilgileri içeriyor.

Tiyatro tarihi açısından ilginç ve önemli bir belgesel olan bu çalışma, drama sanatı üstüne de başlı başına değerli bir yapıt olma özelliğini taşıyor. Kitap ayrıca, "20. Yüzyıl Tiyatrosu" nun başlıca isimlerinden olan Stanislavski'nin ve onun tiyatrosunun, çehov oyunları üzerine ince ayrıntıları ile anlatıldığı deneyimlerini vermekle, tiyatro ile ilgilenen herkes için, tiyatro sanatı üzerine zengin bir kaynak oluşturuyor.

TIYATRODA DÜŞÜNSELLIK

Dramaturgi' ye Giriş
Zehra IPŞIROĞLU

İstanbul üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dramaturgi ve Tiyatro Eleştirmenliği Bölümü öğretim üyesi Zehra İpşiroğlu, "Tiyatroda Düşünsellik" adını verdiği bu yeni kitabında, "düşünsellik" teması içinde "dramaturgi" nin tanımını yaparak tiyatrodaki önemini açıklıyor; dramaturgi ile dramaturgların tiyatrodaki konumlarını belirlerken, bunların ülkemizdeki sorunlarını tartışıyor.

Dramaturgi' nin yurtdışında tiyatronun nasıl asal bir elemanı olduğunu, oradaki çalışmalardan örnekler vererek ortaya koyuyor; ülkemizde son yıllarda görülen genç tiyatroların deneysel çalışmalarının, düşünsellik bağlamında dramaturjik arayışlarının boyutlarını irdeliyor, bu çalışmalara eleştirel bakış pencereleri açıyor.

Öğretim görevlisi olan yazar, bu kitapta ayrıca, eğitimde tiyatro yolu ile düşünsel gelişmenin nasıl yaratılabileceğine ait saptamalarını ortaya koyuyor, yeni öneriler getiriyor.

Ülkemizde, doğrudan dramaturji üzerine yazılmış kitap sayısı çok az olduğundan İpşiroğlu'nun bu yapıtı, tiyatro ile uğraşanlar için bu eksikliği tamamlayan önemli bir özgün çalışma örneği.

DÜNYA BIR SAHNEDİR

Mücap OFLUOĞLU

Tiyatro sanatçısı Mücap Ofluoğlu'nun, kendi deneyimlerinden de yararlanarak hazırladığı, dünyada ve ülkemizde tiyatronun ulusal-sanatsal evrelerine ait bir inceleme kitabi.
Kitap, daha çok genç tiyatrocular için bir "tiyatro rehberi" olma özelliğini taşıyor. Ofluoğlu, tiyatro sanatının eski çağlardan günümüze kadar uzanan gelişim aşamalarını, etkili tiyatro akımlarını, tiyatro türlerini ve tiyatronun öncü kuramcılarını tanıtıyor. Ülkemizdeki tiyatronun kuruluş ve günümüze kadar gelen gelişimine ait bilgilere, kendi yaşadığı günlerin anılarını da katarak, bunları belgesel bir biçimde aktarıyor; sanatçının akıcı ve açık üslubu, bu bilgilerin okuyucuya aktarılmasına yardımcı oluyor. Kitapta ayrıca, sanatçının hep başarı ile geçmiş kendi sanat yaşamından süzüp çıkardığı "oyunculuk sanatı üzerine" özgün görüş ve saptamaları da yer alıyor.

Tiyatronun dünyamızda yüzyıllardır süren serüveninin bir panoramasını veren bu çalışma, öncelikle tiyatroya yeni başlamış ya da başlayacak genç sanatçı adayları için, kolaylıkla ve merakla okunan bir temel kitap özelliğinde.

BALE SÖZLÜĞÜ

Gail GRANT
Çev. İnci Kurşunlu

Bale sanatı tekniğini ve tüm bale terimlerini içeren, ülkemizdeki ilk kitap. Bale eğitimi gören öğrenciler, bale sanatçıları, koreograflar ve baleseverlerin, sanatları ile ilgili temel ihtiyacını karşılayacak olan bu kitap, yalnız sözlük değil, klasik baleyi anlatan bir elkitabı, bir başvuru kitabı aynı zamanda.

Kitabı, uzun yıllardır Ankara Devlet Konservatuarı Bale Bölümü Başkanlığını sürdürmüş olan İnci Kurşunlu Türkçe ye çevirdi.

Yapıtta, 100 bale terimi ile 800 bale adımının açıklamaları ve şekilleri bulunmakta. Kitap, klasik bale literatüründe yer alan bütün terimlere, adımları uygulanış biçimlerine, bale okullarının (İtalyan Okulu-Enrico Ecchetti, Fransız Okulu, Rus Okulu, Vaganova) özelliklerine ve farklılıklarına ait bilgileri içermekte.

Kitaptaki tüm adım ve hareketler, belli bir program içinde ve müzik kurallarıyla kolay formda ve yavaş müzik tempoları ile öğretilmekte, daha sonra bu hareketlerin giderek daha zor kombinelerle ve daha hızlı tempoyla uygulanması öngörülmekte.

Bale sanatının, kendi alanında tek yetkili kitabı olarak Bale Sözlüğü, ülkemizdeki bir önemli eksikliği gidermiş bulunuyor.

HALK TIYATROSU ve DARIO FO

Metin BALAY

Doç. Dr. Metin Balay'ın, geleneksel halk tiyatrosunun tarihsel gelişimini, özelliklerini, biçimsel yapısı ile sanatsal tiyatroya olan etkilerini araştıran ve çağımızın en büyük halk tiyatro sanatçısı Dario Fo'nun oyunlarını tanıtan bir çalışması.

Halk tiyatrosu, yaşam karşısındaki özgürlükçü ve güleryüzlü tavrı, yaşamı olduğu gibi göstermesi, gülmeceye yatkın üslubu ile, çağlar boyu, içinden çıktığı toplumu anlatmış, onun değer yargılarını yansıtmıştır.

Metin Balay bu çalışmasında, halk tiyatrosunun bu yapısının boyutlarını araştırıyor. Ayrıca, kendi ulusal tiyatro geleneğinden çağdaş İtalyan halk tiyatrosunu yaratmış yazar-yönetmen-oyuncu Dario Fo'nun 1982 yılına kadar yarattığı tüm yapıtlarını ayrıntılı olarak tanıtıyor, onların ulusal halk tiyatroları ile olan bağlarını ve çağımızın toplumsal, politik olaylarıyla ilişkilerini belirli yor.

Metin Balay'ın bu kitabı, ülkemizde Dario Fo üzerine yazılmış yazı ve eserlerin eksikliği nedeniyle, bu boşluğun doldurulmasına yardımcı olacak önemli ve özenli bir çalışma.

UYUMSUZ TIYATRODA GERÇEKÇILIK

Zehra IPŞIROĞLU

İstanbul Üniversitesi Ed. Fak. Dramaturgi ve Tiyatro Eleştirmenliği Bölümü öğretim üyesi Zehra İpşiroğlu'nun, ülkemizde daha çok Absürd Tiyatro diye anılan "Uyumsuz Tiyatro" üzerine bir inceleme kitabı.

Kitapta, uyumsuz tiyatro tanıtılırken, bu türün geleneksel tiyatrodan ayrıldığı noktalar açıklanıyor; uyumsuz tiyatronun tiyatro sanatına getirdiği yeni dinamik ve düşünsel boyutlar saptanıyor. Bu türün önde gelen temsilcilerinden Beckett, Ionesco, Albee gibi ünlü yazarların yapıtlarından örnekler seçilerek, uyumsuz tiyatronun niteliklerinin belirlenmesi kolaylaştırılıyor.

Uyumsuz tiyatro, bu yüzyılın ikinci yarısında Avrupa'da ortaya çıkmış ve kısa sürede de, gerek içeriği gerek biçimi ile, kitlelerin ilgisini çekmeyi başarmıştı. İnsanın varoluşunu, yaşamın anlamsızlığını, insanlar arasındaki bu yüzyılın sorunu olan insanlar arası iletişimsizliği dile getiren uyumsuz tiyatro, son yıllarda ülkemizde oldukça öne çıkmış ve güncellik kazanmıştır. Genç tiyatro yazar ve topluluklarının bu türe olan ilgileri, daha çok günümüzün gerçekleri ile hesaplaşma biçiminde ortaya çıkmakta.

İpşiroğlu, ülkemizde son dönemin bu tür yaratılarını da eleştirel bir bakışla inceliyor ve bunların çağdaş tiyatromuzdaki yerini belirliyor.

YÖNETMEN PETER STEIN

Aziz ÇALIŞLAR

Günümüzün, dünyada en önemli tiyatro yönetmenlerinden başlıcası olan Peter Stein' in tiyatro çalışmalarını anlatan, sahneye koyduğu oyunlardan fotoğraflarla bu çalışmaları belgeleyen bir derleme.Stein' in, kendi oyuncuları ile 1970'de kurduğu ve günümüz Avrupa tiyatrosunun en önemli kurumlarından biri kabul edilen Schaubıhne'de (Almanya) 1980 yılına kadar sahnelediği bütün oyunları içeren yapıt, ayrıca daha sonra Stein' in yurt dışında yaptığı çalışmaları ve tiyatro üzerine kendisi ile yapılmış röportajları da içeriyor.

Kitap, yalnızca bir tiyatro araştırıcı olarak Peter Stein' in yaratıcı çalışmalarını, tiyatro estetiğini ve tiyatro yönetmenliği uygulamalarını belgelemekle kalmamakta, kendi adıyla birlikte anılan Schaubıhne' nın iç yapısını, işleyişini örnek bir tiyatro kurumu olarak tanıtmakta ve yönetmen-tiyatro bütünlüğünün ilerici sanat eylemindeki atılımcı dinamik gücünün önemini de ortaya koymakta.

ÇAĞDAŞ TİYATRO ve DRAMATURGİ

Esen ÇAMURDAN

Devlet Tiyatroları Dramaturglarından Esen çamurdan' ın dramaturgi üzerine yazdığı yeni ve özgün bir kitabı.Dramaturg ve dramaturgi kavramı, modern tiyatronun Türkiye'ye gelişinden çok sonra gündeme gelebilmiş ve bu iki kavramın tanımı ve işlevlerine ait yazılar, belgeler, tartışmalar yeni yeni yayımlanmaya başlamıştır. Ne yazık ki bu konuda çok farklı ve yanlış değerlendirmeler görülmekte ve bu da, çağdaş tiyatronun vazgeçilmez bir parçası olan bu iki kavramın ülkemizdeki çağdaş tiyatro pratiğindeki gerçek yerini almasını geciktirmekte. Bu konuyla ilgili tartışmaların düzeyi ile tıkanıp kalmalarının nedeni, bu iki kavrama ait bilgi birikim eksikliğiyle bağlantılıdır.


Dramaturg ve dramaturgi kavramlarının çağdaş tanımlaması ile işlevlerine ait bilgileri içeren Esen çamurdan' ın bu çalışması, ülkemiz tiyatrosunun bu konuyla ilgili büyük eksikliğini doldurmada, tiyatro sanatı için yararlı bir görev üsleniyor. Kitapta ayrıca, çağdaş-tiyatroya ulaşana kadar dramaturginin geçirdiği tarihsel gelişim aşamaları, dünya tiyatro çalışmalarından seçilen örneklerle gösteriliyor.
Tiyatrocuların sahne dışı - sahne üstü çalışma süreçlerinde gerekli olan dramaturg-yönetmen-oyuncu ilişkisinin, dünyadaki ve ülkemizdeki uygulamalarının karşılaştırmalarını yaparak, dramaturgların asal görevlerin çerçevesini belirli yor.Çağdaş Tiyatro ve Dramaturgi, tiyatro ile uğraşanlar ve tüm aydınlar için, dramaturgi konusunda her zaman başvuracakları, ülkemizde halen çok az sayıdaki bu tür yayın arasında önde gelecek bir yapıt olarak yerini alıyor.

OYUNCULUK SANATI

Toby COLE - H. Krich CHINOY
Çev. Metin Balay

Tiyatro ile uğraşanlar ve tiyatro öğrencileri için hazırlanmış olan bu kitap, dünyada ünlü tiyatro sanatçılarının kendi teori, teknik ve pratiklerinden ortaya çıkardıkları oyunculuk üzerine görüşlerini içeriyor.Antik Yunan'dan günümüze tüm tiyatro tarihinin ünlü sahne sanatçılarını kapsayan geniş, hacimli bir kitaptan seçki yapılarak hazırlanmış olan kitap, yaşamın içinden çıkarılmış, deneysel süzgeçlerden geçirilmiş düşünce ve görüşlerle, teori ile pratik arasındaki keşfedilmesi gerekli etkileşim boyutlarını ortaya çıkaracak nitelikte.

TIYATRO-DEVRIM ve MEYERHOLD

Hazırlayan ve Çeviren: Ali BERKTAY

Bu yüzyılın başlarındaki tiyatro arayışlarının baş temsilcisi ve tiyatro devriminin yaratıcısı olmuş Meyerhold (1874 - 1940) yaptıkları ile çağdaş tiyatro ve sahneleme anlayışını derinden etkilemiş büyük ve önemli bir tiyatro adamıdır.Tiyatroda konstrüktif sahne düzeni, biyomekanik oyunculuk kavramlarını yaratmış, tiyatro sahnesinde fütürist, simgeci ve grotesk biçimlerin öncülüğünü yapmıştır. Düşünce ve uygulamaları, Piscator ve Brecht' i etkilemiş, böylece politik ve epik tiyatro akımlarının doğuşunu hızlandırmıştır. Meyerhold' un etkileri günümüz tiyatro yönetmenlerine kadar uzanmaktadır.ülkesindeki sanat politikasını eleştirdiği suçlamasıyla, 1940 yılında işkence ve baskı altında alınan ifadeleri sonucu düzmece bir mahkeme kararı ile ortadan kaldırılmış, uzun yıllar yaşayıp yaşamadığı bilinememiştir.Kitabın ilk bölümünde, Meyerhold' un yaşam öyküsü, yaşamından kesitler, kendi gözüyle çocukluk anıları ve yaşam parçaları bulunmakta.

Yazmış olduğu ve 1912 yılında Rusya'da yayımlanmış olan "Tiyatro" adlı eserinin tamamı kitabın ikinci Bölümü'nü oluşturmakta. Tiyatro, 1905-1912 arasındaki yoğun tiyatro deneylerinin ürünü olan ve kendisinin yarattığı "Konvansiyon Tiyatrosu" nun hareket noktalarını belirlediği, temellerini ortaya koyduğu bir kitaptır; ve Meyerhold' un tek yazılı kuramsal yapıtıdır.Kitabın diğer bölümlerinden, "Meyerhold ve Opera-Sinema" bölümünde, Meyerhold' un yaşamında çok yer tutan müzük-tiyatro, müzik-sinema ile karşılklı etkileşim ilkesi ve Meyerhold' un bu bağlamda yaşadığı süreç yansıtılmakta.

Biıyomekanik ve Yaratma Metodu Meyerhold'la birlikte anılan tiyatro deyimleridir. Kitabın bir bölümünde de, kendisinin çeşitli konuşmalarından, bu konulardaki görüş ve düşünceleri verilmekte.Kendi hakkında yazılan yazılar arasında Nazım Hikmet, Muhsin Ertuğrul gibi sanatçılarımızın yazıları da bulunmakta.Meyerhold' un trajik yargılanma öyküsü, 1988'de açılan Sovyet arşivlerinde ortaya çıkan resmi belgelerle verilirken, o dönemde ne kadar acımasız, taraflı, despot ve kendi sanatsal tarihine vahşice yaklaşan bir kişisel egemenliğin sürdürüldüğü de gözler önüne serilmekte; ve bu belgelerle, uzun yıllar dünyaya yutturulan "Meyerhold' un kendi ihanetine ait itiraflarının" düzmece olduğu bütün açıklığı ile ortaya konmakta...İçinde, sanatçının sahneye koyduğu oyunlara ait fotoğrafların da bulunduğu Tiyatro-Devrim ve Meyerhold, ülkemizde Meyerhold üzerine yayınlanmış ilk kitap.

KUTSAL ATEŞ

Yuri LIUBİMOV
Türkçesi: Ali Berktay

Yuri Lıubimov' u Türk tiyatro seyircisi, 1996 İstanbul Uluslararası Tiyatro Festivalinde oynamış olan, yönettiği Doktor Jivago oyunu ve 1998'dekı aynı Festivalde, İstanbul Sanat ve Kültür Vakfı tarafından kendisine verilen Onur ödülü ile tanıyor. Sanatçı, Sovyet/Rus tiyatrosuna uzun bir dönem oyuncu olarak emek verdikten sonra yönetmenliğe geçmiş, bu döneminde ülkesinde ve dünyada en önde gelen tiyatro yönetmenlerinden biri olmuştur.

Sovyet sanat dergileri onu, "Sovyet sahnelerinin önemli ustası", "sanatsal şöhreti ve yetkisi sınırlarımızı aşan özgün sanatçı" diye anmıştır. Londra'da, Paris'te, Viyana'da, İtalya'da oyun ve operalar sahnelemiş, Moskova'da oyunlarını ünlü devlet ve sanat adamları izlemiştir: Castro, Nixon, Malraux, Berlinguer, Neruda, Nazım, Kurosawa, Heinrich Böll, Alberto Morevia, Helene Weigel, Arthur MillerMoskova'da 1964'de kurduğu Taganka Tiyatrosunu 20 yıl boyunca yönetmiş, bu tiyatronun 20. kuruluş yıldönümünde, 1984'de kendisi Avrupa'da iken, o zamanki Sovyet yönetimi bu görevden onu uzaklaştırmış ve bir süre sonra da yurttaşlıktan çıkarmıştır. Sanatçı bu sürgün döneminde, tiyatro sanatına adanmış yaşamına ait anıların bir teybe anlatmış, bunlar da İngiliz Almeida Tiyatrosu Sanat Danışmanı-Gazeteci Marc Donney tarafından kitaplaştırılmıştır.Kutsal Ateş' te, Sovyet sahnelerine özgü "tiyatro sanatında biçimsel araştırma ve yenilik geleneğini" sürdüren Taganga Tiyatrosu' nun öyküsü anlatılıyor. Tiyatronun kuruluşu, etkinlikler anlatılırken, değişen devlet yönetimiyle değişen baskılar altında sürdürülen tiyatro etkinliğinin serüveni ve sanatçı ile devlet arasındaki ilişkilerin bilinmeyen ilginç tarihçesi açıklanıyor.

Liubimov sahneye koyduğu oyunları ve sahnelemedeki görüş ve düşüncelerini dile getiriyor. Ayrıca, sahne ışıklarından asla uzak kalmamış, hemen bütün yaşamı tiyatro sanatı içinde geçmiş olan Liubimov, çocukluğundan başlayarak kendi portresini çiziyor.Gorbaçov döneminde yurduna dönebilmiş olan yönetmen tekrar Taganka Tiyatrosunun başında, 80'nini aşmış yaşı ile (Doğ. 1917) tiyatro etkinliğini sürdürmeye devam ediyor. Kitapta ayrıca, Fransız tiyatro araştırmacısı Beatrice Picon-Vallin' in Liubimov' un çok ayrıntılı biyografisi ve sanatçının yönettiği oyunların fotoğrafları bulunuyor.

Çağdaş Türk Tiyatrosundan ON YAZAR

Ayşegül YÜKSEL

Bu kitapta, Dil Tarih Coğ. Fak. Tiyatro Bölümü öğretim üyesi Prof. Ayşegül Yüksel, çağdaş Türk tiyatrosunun oluşturulmasında önemli katkıları olmuş 10 yazarımızın yazarlık sanatını ve onların oyunlarını inceliyor.Sözü edilen 10 yazarın tüm oyunları teker teker ele alınıp, oyun hakkında kısa bilgiler verildikten sonra oyunlar ve yazar üzerine genel bir değerlendirme yapılıyor; bu oyunların Cumhuriyet sonrası tiyatro sanatımıza kazandırdıkları ve yaratıkları yenilikler belirleniyor.

Bir bölümü aramızdan ayrılmış, diğer bir bölümü de artık oyun yazma uğraşısını tamamen bırakmış bu yazarlarımız içinde yazarlığını sürdüren yalnızca Memet Baydur bulunuyor.Ayşegül Yüksel' in incelediği yazarlar şunlar:Nazım Hikmet - Aziz Nesin - Melih Cevdet Anday - Oktay Rıfat - Haldun Taner - Sabahattin Kudret Aksal - Turgut Özakman - Vasıf Öngören - Oktay Arayıcı - Memet Baydur.

2000'LI YILLARA DOĞRU TİYATRO

Zehra İPŞİROĞLU

Tiyatro öğretim üyesi Zehra İpşiroğlu, tiyatro eleştirmenliği ve dramaturgi üzerine yazdığı kitaplara devam ediyor. Bu kitabında yazar, tiyatro üzerine çeşitli inceleme, eleştiri ve deneme yazılarını biraraya getiriyor. Kitaptaki yazıların bir bölümü, oyun metinleri üzerine yoğunlaşarak yaratıcı okuma örneklerini ortaya çıkarıyor. Bir bölümü oyun metinleri ile dramaturgi çalışması ve sahne yorumu üzerindeki bağlantıları saptıyor; diğer bir bölümü ise, oyun metinlerinden bağımsız olarak sahne çözümlemelerinin yollarını gösteriyor. Kitabın geri kalan bölümlerinde, yazarın tiyatro eleştirisi, dramaturgi ve tiyatro eğitimi üzerine inceleme ve eleştiri yazıları bulunuyor.

BRECHT'I ANIMSAMAK

Hans MAYER
Türkçesi: Ahmet Cemal

Kitabın yazarı Hans Mayer, bu yüzyılın Almanca dil çevresinde yetişmiş en büyük edebiyat araştırmacılarından biridir.Mayer, 1907 Köln doğumlu. Hukuk, tarih ve felsefe öğrenimi görmüş. 1935-1945 arasında, Nazilerden kaçıp, Fransa'da ve İsviçre'de sürgün yaşamış.

1948-1973 arasında üniversitelerde Alman Dili ve Edebiyatı profesörü olarak çalışmış. Georg Büchner ve çağı, Thomas Mann, Rechard Wagner, Tarihte Brecht, Goethe, Opera üzerine Denemeler yankı uyandıran eserlerinden sadece birkaçı.Brecht' i anımsamak, Hans Mayer' in 1996'da yazdığı ve Brecht' in 100. Doğum Yıldönümü'nden iki yıl önce kaleme almış olduğu bir kitap. Bu kitabında yazar, hem 20. yüzyılın dikkatli bir tanığı, hem de Brecht' in yakın dostu kimliğiyle okurun karşısına çıkıyor. önemli olan, Mayer' in kitapta Brecht' i objektif bir gözlemin süzgecinden geçirmiş olması.Brecht' i anımsamak, aslında alışılagelmiş bir anılar toplamı değil. Yazar, Brecht' in yaşamını, 2. Dünya Savaşı öncesinden, sürgün günlerinden başlayarak ölümüne kadar uzanan bir çizgide, çeşitli kesitler halinde sergilerken, çağımızın bu büyük düşünür ve sanat adamının portresini, "Günümüzde de neden ve ne ölçüde Brecht?" sorusuna cevap olacak canlılıkta çiziyor.

Kitapta, özellikle Brecht' in 2. Dünya Savaşından sonra Doğu Almanya'ya geçmesinden sonra, tiyatro etkinliklerini sürdürürken Doğu Alman Devlet yönetimi ve bürokrasisinden çektikleri ilginç. Uzun süre Doğu Alman edebiyat çevrelerince, Batı Almanya' daki eleştirmenlere de atıf yapılarak gerçekleştirilen karşı tutum, Berecht' in tiyatrodaki gölgelenemeyen başarılarından sonra yavaş yavaş gevşer. Brecht' in 1935'de Paris'te Parti Kongresinde yapmış olduğu Parti çizgisine aykırı konuşması, sürgün dönemini Danimarka, İsveç'te geçirmiş olması, kaçmak zorunda kalınca Amerika'yı seçmiş olması hiç unutulmaz. Brecht' in son günleriyle, Brecht' in vasiyeti üzerine törensiz olarak gömülmesinden bir gün sonra yapılan resmi "Devlet Töreni" ni de anlatan bölüm, o dönemdeki yönetimin çelişkilerini ortaya koyan hüzün ve hiciv dolu pasajlar içeriyor. Bu törende, yaşamı boyunca, "Aristoteles çi olmayan bir tiyatro" yu savunmuş ve böyle bir uygulama içinde olmuş olan Brecht, "Aristoteles' in ve Lessing' in yasal halefi"(!) olarak tanıtılır.

ARADIĞIMIZ TİYATRO

Ahmet CEMAL

Anadolu Üniversitesinin çeşitli fakültelerinde ve Devlet Konservatuarında tiyatro ve sanat üzerine kuramsal dersler veren Ahmet Cemal, çok başarılı Almanca çevirileriyle beraber yazarlığını da sürdüren bir sanat adamımız.Ahmet Cemal bu kitabında, sanat ve tiyatro ile düşünce arasındaki ilişkinin boyutlarını araştırıyor.

Yazar, "Sanat eseri, duyguların bir içgüdünün kendiliğinden liği ile aktarılması mıdır, yoksa duyguların belli bir düşünce süzgecinden geçirilerek imgeye dönüştürülmesi midir," diyerek bu ilişkinin analizine giriyor ve sanatsal yaratının ancak "bilgi" edinilerek ortaya çıkartılabileceğini vurguluyor.

Yazarın tiyatro sanatı üzerine düşüncelerini içeren yazıları, Ülkemizde aradığımız çağdaş tiyatroya ulaşma yollarını gösteriyor. Uzun hocalık döneminden edindiği deneyimler, yazarın sanat eğitimi üzerindeki yazılarının kişisel tanıklıklarına dayanıyor. Yarının tiyatrosunu yaratmak için bütün sanat dallarıyla tiyatro arasındaki organik ilişkinin ne kadar gerekli olduğunu açıklayan bu yazılar, "sanatçı" olabilmenin koşullarına da açıklık getiriyor.

ELEŞTİRİN ELEŞTİRİSİ

Zehra İPŞİROĞLU

İstanbul Tiyatrosu Tiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturgi Bölümü Öğretim Üyesi Zehra İpşiroğlu' nun "Eleştiri" üzerine açıklamalı bir inceleme kitabı.Eleştirinin Eleştirisi'nin en önemli özelliği, kolay anlaşılır ve savunulan düşüncelerin somut örneklerle pekiştirilmeye özen gösterilmiş olması.

Bu açıdan kitap, eleştiri üzerinde düşünmek isteyen herkese seslendiği gibi, hem yüksek öğrenimde hem de liselerde kullanılabilecek bir ders malzemesi niteliği taşımaktadır.Bu kitap, tiyatromuzdaki son yıllardaki gelişmeleri eleştirel açıdan irdelemek gibi bir amaç gitmiyor; yalnızca bir tiyatro eleştirisi yazmanın alfabesini irdeliyor; ve bunun yanında somut eleştiri örneklerinden yola çıkılarak eleştiri yazmada karşılaşılabilecek temel sorunları gündeme getiriyor ve bunların nasıl aşılabileceğini gösteriyor.

Oyun Yazmak

Steve Gooch

Bu kitabın yazarı Steve Gooch yapıtları tiyatro ve radyolarda oynanmakta olan tanınmış bir İngiliz oyun yazarı ve çevirmenidir.
Yazar aynı zamanda, Goldsmith'se Ceollege'e "Oyun Yazmak" dersi vermektedir.

Bu kitap, oyun yazma süresince ilk esinleme anında başlayarak, konu, dramatik yapı, kişiler, dialog, düzeltme ve özellikle tasarının başarıla gerçekleştirilmesi için, yazarın kendi deneyimlerden ortaya çıkardığı yol gösterici bir çalışmadır.
Kitapta ayrıca oyunun nasıl tanıtılıp, sahnelenmeye yöneltileceği tiyatro toplulukları ile çalışma yöntemleri, yazar haklarının korunması konuları da işlenmiş bulunmaktadır.

Oyun Yazarlığı

Hülya Nutku

Dokuz Eylül Üniversitesi Tiyatro Bölümünde Oyun Yazarlığı dersi vermekte olan Hülya Nutku bu kitabında oyun yazarlığının dünyadali ve ülkemizdeki yerini belirlerken, bu uğraşının temel kavramlarını açıklıyor, tiyatro oyununn asal bileşenleri üzerindeki görüş ve düşüncelerini aktarıyor.

Oyun yazmaya başlayarak yzar adaylarına, yazarlık üzerine sistematik bilgileri sunarken, bunları, dünya tiyatro edebiyatından aldığı seçkin oyun örnekleri ile somutlaştırıyor. Bu kitap ayrıca, dramatik oyun yazarlığında tema-durum-motif-aksiyon-olay- dizisi gibi temel kavramların kullanılması, tip ve karakterlerinortaya çıkarılması ve sonuçta dramatik oalyın yakalanıp tiyatroyu oluşturan temel olgu çatışma'nın yaratılması sürecini bütün ayrıntılarıyla gösteriyor.

ÇOCUK TİYATROSU

Nihal Kuyumcu



İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tiyatro Bölümünde "Çocuk Tiyatrosu" üzerine doktora yapmış olan ,Nihal Kuyumcu bu kitabında, ülkemizdeki, gerek oyun metni gerek uygulama alanında hâlâ tam kişiliğini bulamamış Çocuk Tiyatrosu olgusunu inceliyor ; çocuk tiyatrosunun niteliklerini ve çocuk oyunlarında bulunması gerekli vazgeçilmez kriterleri ortaya çıkarıyor.

Bu inceleme, 1935 yılında günümüze kadar İstanbul Şehir Tiyatrolarında sahnelenmiş bütün çocuk oyunlarının metinleri ve yayınlanmış çocuk oyunları tek tek okunarak ve son yıllardaki sahnelenen oyunlar izlenerekhazırlandı. Kitap gerek oyun metinleri, gerek uygulama alanında ülkemizde gercekleşmiş, göz ardı edilmeyecek sorumlulukları belgelemekte.

Eleştirel Yanıyla bu kitabın, "Çocuk tiyatroları" üzerine yeni bir tartışma ortamı yaratmasını diliyoruz.

Hizmetçiler * Balkon * Paravanlar Nasıl Oynanmalı?

Jean Genet

http://www.tiyatronline.com/kdizi35.jpg

Yaşamı ve yadıkları ile bütün dünyada ilgi ile karşılanmış olan Fransız yazar Jean Genet, avangard ve uyumsuz tiyatronun önde gelen temsilcisidir.
Toplumun, ezilen sömürülen insanları vahşice ve acımasızca toplumun dışına, suç işlemeye ittiğini savunan yazar, bu görüşlerini grotesk ve kara mizaha dayalı oyunlarıyla ortaya koymuştur.

Bu kitap, Jean Genet' in üç oyunun nasıl oynanması gerektğine ilişkin yazı, not ve mektupları ile tiyatroya bakışını açıklayan yazılarından seçme yapılarak hazırlanmıştır.

SAHNEDEN İZDÜŞÜMLER (1975-2000)

AYŞEGÜL YÜKSEL

Dil Tarih Coğrafya Fakültesi Tiyatro Bölümü profesörlerinden Ayşeğül Yüksel bu kitapta topladığı,dergi ve gazetelerde yayınlanmış,bazıları ise hiçbir yerde yayınlanmamış eleştri yazilari ile 2.yüzyılın son 25 yılına birinci elden tanıdık ederek bu döneme ilişkin özel bir belgelik oluşturuyor.

Bu kitapta 1795-2000 yılları arasında ödenekli ve özel tiyatrolardan 28 ayrı topluluğa ait 72 oyunun eleştrisi bulunuyor.
Bu dönemin düzeyli ve ülkemiz tiyatro yaşamında önemli izler bırakmış oyunları tekrar gündeme geliyor.
Bu eleştriler yeni kuşakların sanatsal çabalarına katkı sağlayacak özgün yorum ve gözlemeri içerilyor.
Prof.Ayşegül Yüksel,25 yıllı özenli çalişması ile gerek üslup gerek içerik bakımından "Tiyatro Eleştrisi" türünün yetkin örneklerini bir araya getirdiği bu eserinde, eleştri dalında uğraş verenlerle bu dalda öğrenim gören genç eleştirmen adaylarına vazgeçilmez bir başvuru kaynağı da sunmakta.

Tiyatro Yazıları

Dikmen Gürün

Tiyatro sanatına eleştirmen,öğretim görevlisi,tiyatro festival yöneticisi olarak katkıda bulunan Dikmen Gürün,bu kitabındaki yazılarını üç ana başlıkta topladı.

Tiyatromuzun yapılanmasına yönelik tartışmalar,eleştriler ve sorgulamalar "Tiyatro Yazıları"nın ilk bölümünü oluşturuyor.
Tiyatro yasası ,ödenekli tiyatroların yeniden yapılanma girişimleri ve bölge tiyatroları üstüne yazılar geniş bir alana yayılıyor.
Yazar,ikinci bölümde,baskı ve sansür konusunu işlerken bu çağdışı uygulamayı bir kez daha tartışmaya açıyor.
Üçünçü bölümü ise yurt içinde ve dışında yer alan festivaller,seminerler, konferanslar ve buluşmalarda edinilen izlenimler oluşturuyor.

Pandomimimn Anatomisi

Anke Gerber & C. de Wroblewsky

http://www.tiyatronline.com/kdizi40.jpg
Hepimiz onlara hayranlık duymuş, kendimizi bir kez olsun onların büyüsüne kaptırmışızdır; Marcel Marceau' nun Bip'inin ,Jean-Louis Barrault'nun Olimpin Çocukları'nın, Samy Malcho'nun, Roncalli'nin Pic'inin büyüsüne...

Pandomim, sözsüz olarak, herkesin duygularına seslenip bir çok şeyi dile getiren bir sanattır.
Yaklaşık yirmi beş yıldır Avrupa'da bir pandomim patlaması yaşanıyor.
Festivaller, workshoplar, pandomim okulları, gestik oyunlar ya da beden dili ile bu sanat dalı etkinliklerini her ortamda sürdürüyor.

Bu sanatta bu güne değin eksik olan tek şey, pandomimin sanatsal gelişimini ele alan kapsamlı bir öğretim kitabının olmaması idi. 1920'li yıllarda 'çağdaş pandomimin babası sayılan Etienne Decroux, okulun çalışmalarını asla bir kitapta toplaöadı; Jean Soubeyran'ın şimdiye kadar tek standart yapıtı da 1962'deson baskısını yaptı.

bu boşluk bu eserle dolduruluyor; ideal ölçülerde kaleme alınmış bu çalışma, alanın profosyenellerine sanatlarını kusursuzlaştırma fırastı sunarken, amatörlere de klasik pandomim becerisini kendi koşulları içinde kazanma olanağı veriyor. Pandomim Anatomisi, pandomimi yalnızca bağımsız bir sanat türü yapmakla kalmayıp onu oyunculuk ve dansın da bir öğesi olarak büyüleyici kılmış olan Avrupa'nın en usta pandomim sanatçısı Anke Gerber'in alıştırma tekniklerini, Clement de Wroblewsky'nin olağanüstü kusursuzluktaki estetik fotoğrafları ile sunuyor.

YAZARLAR

Anke Gerber ve Clament de Wroblewsky,eski Doğu Alman cumhuriyet'nden sınır dışı edilinceye dek (1984) ülkelerinin enbaşarılı sanatçıları arasındaydılar;
Gerber, alanında Avrupa'nın first lady'sibir mim ustasıdır, Wroblewsky ise, mim yönetmenliğiile fotoğrafçılığı da yapan bir kabare-palyaçosudur. Sanatçılar halen, Anke Gerber'in Pandomim Okulu açtığı Berlin'de yaşam ve çalışmalarını sürdürüyorlar.

Tiyatroda Devrim

Zehra İpşiroğlu

Bertolt Brecht ve Brecht sonrası yabancılaştırma tiyatrosunu Max Frisch, F. dürrenmatt, Peter Weiss, Peter Handke gibi yazarların yapıtlarından yola çıkaran irdeleyen "Tiyatroda Devrim" doğrudan tiyatro yapıtından yola çıkan, yapıtı tarihsel bağlamı içinde anlamaya çalışan bir eser.

Yabancılaştırma, Brecht'in kullandığı bir kavram.
Olağan saydığımız, üzerinde hiç düşünmediğimiz, körü körüne kabul ettiğimizdurumları ya da olguları, bunlardan uzaklaşarak yeni bir gözle görme, sorgulama, eleştirme, olanağı sağlıyor bizlere.

Bu kitap tiyatro sanatında devrim yaratmış yabancılaştırma tiyatrosu üzerine temel kaynak özelliği taşıyan bir çalışma

Sahne Çalışması için 100 Monolog

T. Yılmaz Öğüt

Tiyatro oyuncu adaylarının sahne çalışmalarına yardımcı olmak amacıyla hazırlanmış bu kitap, 43 oyuncudan 100 parça içermektedir. içinden monolog seçilmiş her oyunun kısa bir özeti verilmiş, böylece adayların parça seçimi sürecinde, oyunun türü ve konusu üzerinde daha çabuk bilgi sahibi olmaları sağlanmıştır.

Monologlar,
dünyanın her yerinde ve her döneminde tiyatro edebiyatına kalıcı katkıları olmuş yazarların tanınmış oyunlarından seçilmiştir.
Oyuncu adaylarının oyun metinlerine kolayca ulaşabilmeri için, parça seçiminde bulunabilir olmalarına özellikle dikkat edilmiştir.

100 Monolog Cilt II

T. Yılmaz Öğüt

1.Cildi, dünya tiyatro eserlerine ayrılmış olan dizinin bu ikinci cildinde, 33 yazarımızın 64 oyunundan 100 parça bulunmakta.Diğer kitap gibi bu kitap da tiyatro oyuncu adaylarının sahne çalışmalarına yardımcı olmak amacıyla hazırlanmıştır.İçinden monolog seçilmiş her oyunun özeti verilmiş, böylece adayların parça seçimi sürecinde, oyunun türü ve konusu üzerinde daha çabuk bilgi sahibi olmaları sağlanmıştır.Monologlar ülkemizdeki Cumhuriyet sonrası tiyatro edebitatına kalıcı katkıları olmuş yazarlarımızın oyunlarından seçilmiştir.

Dramaturgi (Oyun Sanat Bilimi)

Hülya Nutku

Elinizdeki kitap, oyun sanatının uygulaması aşamasında modern tiyatro vaz geçilmez öğesi olarak yer alan Dramaturgi'nin doğuşu, öncüleri günümüze kadar gelişim aşamalarıyla dramaturkların çalışma alanları, metin çözümlenmesi, ülkemizde dramaturgi kavramının algılanışı, tiyatromuzdaki yeri ve önemi gibi konuları ele alıyor.Ayrıca, dramaturgide inceleme yöntemlerini uygulamalı olarak göstermek amacıyla Anton Çehov'un İvanov, Martı, Üç Kız Kardeş, Vişne Bahçesi, Vanya Dayı Oyunlarının dramaturjik çözümlemelerini içeriyor.

Üniversitede Tiyatro Bölümü Öğretim Üye4si olan Hülya Nutku, " oyun sanatbilim" olarak tanımlanan Dramaturgi'nin sanatla ve bilimle olan ilişkilerini ortaya koyarak, ülkemizde bu konuda daha önce yayınlanmış iki kaynak kitabı bütünleyecek teorik-pratik bilgileri kapsamlı ve metodik olarak içerem bir çalışma sunuyor.

Hıçkırmakla Haykırmak Arası

Esen Çamurdan

" Yazarımıza göre, güncel olanla belirlenme, sanatta, düşüncede, topluma bakışta çağdaş bir yörüngeye oturma zorunluluğunu getirir onun tiyatro yapıtları bu inancı doğrular niteliktedir. Gerçektende, Sabahattin Kudret Aksal'ın tiyatro çizgisini izlemek, içinde yaşadığı zamanı anlama ve onu yeniden yaratma zorunluluğunu duyan sanatçının geçirdiği aşamaya ve gelişime tanık olmaya götürür insanı.Araştırmamızın çıkış noktası da işte bu gelişime tanık olma kaygısından kaynaklanmıştır.

Ve Sabahattin Kubret Aksal'ın oyun yazarlığını çözümleme uğraşına yönelirken bir amacımızda, yeni bir tiyatro okuma denemesine girişerek bu çekici uğraşa düşünsel ve estetik boyutlar katabilmektir."

Çağdaş Tiyatromuzda Gelenesellik

Dr. Yavuz Pekman

"Günümüzde Türk tiyatrosu ve özellikle de halk tiyatrosu geleneği üstüne yeterince kurumsal eser üretilmediği bir gerçektir.Bu alanda ulaşabildiğimiz yapıtlar, genelde, yıllar öncesinden gelen değerli incelemeler ve belgeler...

İçerdiği anlam zenginliklerine, renk skalasındak içeşitliliğe karşın geleneksel Türk tiyatrosunun, bırakınız dünya tiyatrosundaki yerini, kendi ülkesinde bile hak ettiği konumda olmaması, öncelikle kurumsal çalışmaların azlığından kaynaklanan bir durumdur.

Dr. Yavuz Pekman'ın Çağdaş Tiyatromuzda Gelenesellik adlı kitabını bu alanda ciddi bir boşluğu dolduracak nitelikte kapsamlı bir çalışma olarak değerlendiriyorum. Yapıt, halk tiyatrosu geleneğimizin türleri ve bu türlerin ortak özellikleri üzerinde çok yönlü bir araştırma olmasının ötesinde, Turgut Özakman, Oktay Arayıcı, Haldun Taner, Sermet Çağan, Ferhan Şensoy gibi çağdaşımız yazarların yapıtları ışığında eğilen karşılaştırmalı bir çalışma olarak da dikkat çekiyor."

Elvada Dünya Merhaba Kainat

Memet Baydur'un ardından
Sevda Şener, Ayşeğül Yüksel, Filiz Elmas

Memet Baydur, evrensel çapta bir tiyatro yazarıydı. Hem evrensel hem türk olmak kolay değildir. Memet Baydur, dünyada bu zorluğun kavgasını verdi; ama Türkiye'nin vasatına yenildi. Yönetmen Buharalı, Memet Baydur'la benim dostluğumu TRT için bir belgesel konusu yapmak istemişti. Memet'in isteği doğrultusunda Gülhane Parkı'ında ve Kızkulesi' nde yapıldı çekimler. TRT bu filmi göstermemekle kalmadı, büyük ihtimalle yok etti onu.

Bugün Memet Baydur'u yitiren Türkiye'nin bu büyük yazarla ilgili tek bir flim karesi yok. Ve memet Baydur'a Aşiyan Mezarlığı'nda bile yer bulunamadı. Yuh olsun...

Sahnede Elli Sene

Ahmet Fehim

"İlk Türk Aktörü" olarak Gedikpaşa Tiyatrosu' nda Fasülyaciyan 'ın yanında tiyatro yaşamına başlamıştır. Bütün yaşamını tiyatroya adamış olan sanatçı, mesleğinin daha başında Bursa da Ahmet Vefik Paşa ile tanışmış, Paşadan tiyatro ve Moliere komedileri üzerine geniş bilgi edinmiştir.

1877 tarihinden başlayan anıları, o dönem Türk tiyatrosunu olduğu kadar Türk sosyal yaşamının da birinci elden tarihidir. Acılar, sıkıntılar yıpratıcı olaylarla dolu bir yaşamı yansıtan bu anılar, sanatçının mesleğine olan büyük tutkusunun kanıtıdır. Darülbedayinin kuruluşunda komedi oyunculuğu dersleri vermiş olan sanatçı ülkemizde ilk konulu sinama flimlerinden olan "Mürebbiye 1919" ve aynı yıl "Binnaz" adlı flimlerin yönetmenlğinide yapmıştır.

Sahnede Elli Yıl , o dönemin bütün tiyatro etkinliklerini, tiyatro sanatçılarının kişiliklerini, yeteneklerini, Anadoludaki turnelerde yaşananları, Osmanlı toplumunun geçirdiği değişimleri sanatçının açık, sade ve içtenlikli uslubuyla yansıtan çok değerli bir belgesel eserdir."

Saçmalarla Gerçekler

Nursen Karas

Nursen Karas 1960'lı yıllardan beri tiyatro yazıları, eleştrileri yazan, yazıları bir çok gazete ve sanat dergilerinde yayınlanmış olan bir yazarımız. Çektiği oyun fotoğrafları, eleştri yazıları ile birlikte tiyatro tarihimiz için önemli bir belgelik oluşturuyor. Bu kitapta Nursen Karas'ın 1967' den günümüze kadar çeşitli gazete ve dergilerde yayınlanmış, bazıları ise ilk kez yayınlanmakta olan 49 yazısı ile çektiği 37 oyun fotoğrafı bulunuyor.

SUYA YAZI YAZANLAR

Mücap Ofluoğlu

Uzun yıllar İstanul Şehir Tiyatrosu'nda çalışmış unutulmayan roller oynamış olan değerli aktör Mücap Ofluoğlu bu kitabında Şehir Tiyatrosu'ndan gelip geçen usta oyuncuların sahne üzerindeki başarılarını, kişiliklerini, yaşamlarını kendi görüp yaşadıklarıyla, basında çıkan yazılarla ve diğer belgelerle anlatıyor.

Kitapta ayrıca İstanbul Şehir Tiyatroları'nın kuruluşundan günümüze kadar sahne üzerinde gerçekleştirdiği oyunların kadroları, bu oyunlar üzerine yazarların, rejisörlerin yazdıklarını bir araya getirerek bu eski ve saygın tiyatro kurumumuzun 90 yıllık panoramasını çiziyor.

"Suya Yazı Yazanlar", tiyatro sanatına emek vermiş yazar yönetmen, oyuncularımıza adanmış belgesel nitelikte önemli bir çalışma...

Vasıf Öngören'in Tiyatro Dünyası

Erbil Göktaş

Vasıf Önğören Bir gün dramatik ve epik sistemi karşılaştırmış ve her iki sistemin, sahne ile seyirci alışverişini nasıl ve ne yönde olması gerektiğini kendilerinin belirlediğini söylemiştir. Seyirci tiyatroya, günluk yaşamında ve içinde yaşadığı toplumun koşullarından edindiği bir "Birikim" ile gelir. Yığınla sorunu, sıkıntısı ve düşüncesi vardır; Tiyatroya eğlenmeye, açılmaya gelmiştir. Bunlar tiyatronun vazgeçilmez işlevleridir. Dramatik tiyatronun kullandığı 'Gerici' sistem, bu birikimlerden seyirciyi arıtmayı öngörür, ona başaltır, rahatlatır; onu sokağa etkinliği tükenmiş olarak salıverir, Oysa, bilim çağının tiyatrosu olan epik tiyatro, bu işlevi, çağımıza yaraşır bir biçimde düzenler. Seyircinin kafasında karmaşık ve düzensiz bir biçimde bulunan bu "Birkimi" bir düzene sokmaya, sorunlarını bilinç düzeyine sıçratıp açıklamaya yönelir. Epik tiyatronun eğlendiriciliği işte bu bilinçlenmenin getirdiği çağdaş hazdır...R>

Tiyatro Tarihi

Memet Fuat

Memet Fuat (d.1926, İstanbul) 1951'de İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümü'nü bitirdi. 1960'ta De Yayınevini kurdu. 1964-1975 yıllarıarasında Yeni Dergi'yi yönetti. 1963'ten 1972'ye kadar on yıl, bir önceki yılda çıkmış yazı öykü ve şiirlerden yaptığı seçmelerde Türk Edebiyatı adlı yıllıklar derledi. 1980'den 1983'e kadar Yazko Edebiyat dergisini yönetti.

1981'de Adam Yayınevi'nin yerli yayınlar yönetmenliğini üstlendi; 1987'de emekli oldu, ama 1985'te yayımlanmaya başlayan Adam Sanat dergisinin genel yayın yönetmenliği görevini 1999'a kadar sürdürdü.Yazılarında ağırlıklı olarak düşünce özgürlüğü ile hoşgörü üzerinde duran, çağdaş Türk şiiriyle yakından ilgilenen Memet Fuat, 1959'da dergilerde çıkan denemeleriyle Ataç Eleştiri Armağanı'nı, 1961'de Düşünceye Saygı adlı kitabının birinci basımıyla Türk Dil Kurumu Deneme-Eleştiri Ödülünü Kazandı. Çağdaşımız Makyavel adlı kitabıyla 1992 Sedat Simavi Ödülünü Gülten Akın'la paylaştı.

1995'te kendisine Kültür Bakanlığı "Kültür ve Sanat büyük Ödülü", 1996'da Edebiyatçılar Derneği Onu Ödülü Altın Madalyası Verildi. Onur Ödülü Altın Madalyası verildi. 1 roman,1öykü, 20 denem, 2 anı, 7monografi kitabı yayımlamış, 26 antoloji derlemiş, 19 çeviri yapmıştır. Elimizdeki derlemeden basşak tiyatroyla ilgili iki kitap daha vardır: