asera
23-09-2007, 05:22 PM
AFGANİSTAN İSLAM CUMHURİYETİ Merkezi Asya’da, dağlık bir kara devletidir. Doğu ve Batı Asya’yı birleştiren ana mihver üzerinde olup, 18’inci yüzyılın ilk yarısında Britanya İmparatorluğu ile Çarlık Rusyası tarafından yapay bir devlet olarak kurdurulan Afganistan; kuzeyden Türkmenistan, Özbekistan ve Tacikistan devletleriyle, doğudan Çin,Türkistan’ın küçük bir kısmıyla(Doğu Türkistan) ve Pakistan’la, batıdan İran’la ve güneyden Pakistan’la komşudur. Geleneklerine bağlı,tahmini olarak 29 milyondan fazla nüfusa sahip olan Afganistan’ın yüzölçümü 657. 500 kilometrekaredir.
http://www.afganturkmen.org/images/stories/afganistan/bayrak.jpg
Tarihi
Eskiden Türkistan’dan gelen Turan asıllı Kuşaniler, Afganistan’ı hakimiyetleri altına aldılar. Hazret- i Osman zamanında İslam orduları Kabil civarına kadar ulaştı. Miladı 627’de Hazret-i Muaviye zamanında İslam orduları Herat, Belh ve Kabil şehirlerini fethettiler. Basra valisi Abdurrahman bin Samura kumandan idi. Bu tarihte Afganistan halkı tamamen İslamiyeti seçerek Müslüman oldular. Miladi 871’ de Yakup bin Leys, Gazne’yi fethetti. Miladi onuncu asırda Gazneli Devleti kuruldu. Gazneli Devleti’nden sonra Afganistan’ın kuzeyi Selçuklular’da kalıp diğer kısmında Guriler Devleti kurulmuştur. Cengiz Han, Afganistan’ı ele geçirdi. Kurulan Tacik Devleti iki asır yaşadı. Timur Han bu devlete son verdi. Timur’un torunu Zahirüddin Muhammed Babür, Fergana’dan Kabil’e yürüdü ve şehri teslim aldı. Afganistan, Hint – Moğol İmparatorluğu ile İran arasında paylaşıldı.
http://www.afganturkmen.org/images/stories/afganistan/harita.gif
İran Şahı Nadir Şah 1739’da Afganistan’ı ele geçirmek istedi. Suikastte ölünce, Nadir Şah’ın süvari birlik komutanı Ahmed Şah 1747’de yeni bir devlet kurarak Kabil’i başkent yaptı. Ahmed Şah ölünce karışıklıklar çıktı. Dost Muhammed karışıklıkları önledi ve 1835’te Afgan Emirliği’ni ilan etti. İngilizler’i hezimete uğrattı ve 1857’de İngilizler’le antlaşma yaptı.
Ruslar 1868’de Semerkant ve Buhara’yı işgal ettiler. 1873 Antlaşması ile Amuderya (Ceyhun) Nehri Afganistan – Rusya sınırı oldu.Hindistan’da İslam devleti Gürganiye’yi yıkan İngilizler, ondokuzuncu yüzyılda Afganistan’ı işgal ettiler. Ülke sonra da Ruslar’ın istilasına uğradı. 1907 yılında İngilizler, Ruslar’la anlaşarak Afganlılar’a yarı bağımsızlık verdiler. Emir Emanullah yönetimindeki Afganistan 1921 yılında tam bağımsızlığına kavuştu,meşruti bir emirlik olarak idare edildi. 1964 yılında Muhammed Zahir Şah (1933 – 1973) bir anayasa hazırlatıp yürürlüğe koydu. Bu anayasa ile parlamento hükümeti kuruldu. Fakat 17 Temmuz 1973 tarihinde Muhammed Zahir Şah’ın İtalya’yı ziyareti sırasında Muhammed Davud Han, askeri bir darbe ile hükümeti devirdi.1964 Anayasası’nın yürürlükten kalktığını ilan edip krallığı feshetti ve cumhuriyet rejimini kurdu. Böylece Muhammed Davud Han Afganistan’ın ilk cumhurbaşkanı ve başbakanı olmuştu. Bu tarihten sonra Afganistan’ın siyasi tarihinde pek çok istikrarsızlık meydana geldi.
1978 yılına kadar icraatına devam eden Davud Han, 27 Nisan 1978’de komünistlerin yaptığı bir darbe ile öldürüldü. Marksist Nur Muhammed Taraki hapisten çıkarılarak Afganistan Demokratik Cumhuriyetinin Başbakanlığı’na getirildi. Yeni komünist yöneticiler arasında kısa zamanda görüş ayrılığı ortaya çıktı. Dinine sıkı sıkıya bağlı olan Afganistan halkı, idareci komünistlere karşı direnmeye başladı ve kısa zamanda birlik gerçekleşerek gerilla harbi şeklinde mücadeleye dönüştü. Ülkenin durumu 1979 yılında büsbütün karıştı. 16 Eylül’de saray darbesi sonucu Hafizullah Emin, Taraki’yi devirerek yönetimi ele geçirdi ve cumhurbaşkanı oldu.Hafizullah Emin’in herşeyi bir anda yapmaya kalkışması, ülkenin dört bir yanında isyanların başlamasına yol açtı. Rusya’nın planlarını alt üst eden Emin, 28 Aralık 1979’da Rus KGB elemanları tarafından Darulaman Köşkü’nde canlı olarak ele geçirilerek Sovyet Büyükelçiliği’ne götürülmüş ve sorguya çekildikten sonra KGB ajanları tarafından öldürülmüştür. Rusya,komünist rejimini uygulamak istediği bütün devletlerde olduğu gibi,hemen kendisine bağlı Babrak Karmal’ı 28 Aralık 1979 sabahı Afganistan Hükümeti’nin başına geçirdi. Rus askerlerinin miktarı birkaç günde 50 bini aştı. Zamanla bu miktar 85 bini geçti. Halk, kitleler halinde Pakistan’a göç etti. Sovyet ordusunun Afganistan’ı işgal etmesi bütün dünya ülkeleri tarafından tepki ile karşılandı. Tek bir idare altında birleşen mücahitler, Rus askerlerine karşı uzun yıllar gerilla savaşı verdiler. Mücahitleri yenemeyen Rus birlikleri, Afganistan’ı terk etmek zorunda kaldı ve bu işlem 15 Şubat 1989’da tamamlandı. Sovyet birliklerinin çekilmesi üzerine Muhammet Necibullah olağanüstü hal ilan etti. Bu sırada mücahitler Pakistan’da geçici bir hükümet kurdular. Sıbgatullah Müceddidi devlet başkanlığına getirildi. Fakat bir süre sonra mücahitler bölündü. Bu arada Müceddidi istifa etti. Yerine Burhaneddin Rabbani getirildi.
http://www.afganturkmen.org/images/stories/afganistan/herat_big.jpg
Mücahit gruplar arasındaki antlaşmazlıklar sonucu çıkan iç savaşlar, Afganistan’ı perişan etmiştir. Ülke; doğusu, batısı, kuzeyi ve güneyiyle mücahit gruplar arasında paylaşılmış, etnik kökenlik ve mezhep farklılıkları iyice belirginleşmiştir. Halk perişan bir vaziyette her şeyden ümidini kesmiştir. Taliban, 1994 sonbaharında dış güçlerin desteği ile ortaya çıkmıştır. Siyasi, aşiretsel ve dini bir hareket olan Taliban, kısa zamanda kendine taraftar toplamıştır. Mücahit gruplardan ümidini kesen ve onların liderlerine güvenmeyen halk, Talibanlar’ı bir ümit olarak görmüştür. Afganistan’ın çoğu bölgelerini kısa zamanda ele geçiren Talibanlar, 1995 yılının Eylül ayında Afganistan’ın büyük vilayetlerinden Herat’ı ele geçirmiştir. 27 Eylül 1996 yılında da başkent Kabil, Taliban yönetiminin eline geçmiştir. Kısa bir zamanda Afganistan’ın tümüne hakim olan Taliban yönetimi, katı kanunlar uygulayarak halka zulmetmeye başlamıştır. Taliban’ın uyguladığı terör ve etnik temizleme kampanyası ile halk adeta nefes alamaz hale gelmiştir. ABD,11 Eylül 2001’de Amerika’da,New York’taki ikiz kulelere yapılan saldırılardan El Kaide’nin lideri Usame bin Ladin’i sorumlu tuttu. Usama bin Ladin’i kendilerine teslim etmesi için Taliban yönetimine baskı yaptı. Taliaban lideri Molla Ömer,ABD’nin bu isteğini geri çevirerek Usame bin Ladin’i teslim etmedi. ABD 7 Ekim 2001’de başta Nato ülkeleri olmak üzere dünyayı arkasına alarak Afganistan’a operasyon başlattı. Taliban muhalifi (Kuzey ittifakı) gücleri ile beraber yapılan saldırılar kısa zamanda Taliban yönetiminin devrilmesini sağladı.
Taliban yönetiminin devrilmesinden sonra 22 Aralık 2001 tarihinde Afganistan’da geçici hükümet oluşturularak bu geçici hükümetin başına Hamid Karzai getirilmiştir. Ülke çapında seçimler yapılarak milletin seçmiş olduğu milletvekillerin biraraya gelmesiyle Haziran 2002’de Loyajirga (Büyük meclis) toplandı. Yeni anayasa kanun taslağı ve Devlet Başkanlığı Seçim Yasası Ocak 2004’te,birlikte onaylanmıştır. 9 Ekim 2004 tarihinde Afganistan’ın genelinde yapılmış olan Devlet Başkanlığı seçiminde Hamid Karzai tekrar devlet başkanlığı seçimini kazanmıştır.Böylece bütün dünya ülkeleri Hamid Karzai’nin devlet başkanlığını ve Afganistan İslam Cumhuriyeti’ni resmen tanımışıtr.
http://www.afganturkmen.org/images/stories/afganistan/bayrak.jpg
Tarihi
Eskiden Türkistan’dan gelen Turan asıllı Kuşaniler, Afganistan’ı hakimiyetleri altına aldılar. Hazret- i Osman zamanında İslam orduları Kabil civarına kadar ulaştı. Miladı 627’de Hazret-i Muaviye zamanında İslam orduları Herat, Belh ve Kabil şehirlerini fethettiler. Basra valisi Abdurrahman bin Samura kumandan idi. Bu tarihte Afganistan halkı tamamen İslamiyeti seçerek Müslüman oldular. Miladi 871’ de Yakup bin Leys, Gazne’yi fethetti. Miladi onuncu asırda Gazneli Devleti kuruldu. Gazneli Devleti’nden sonra Afganistan’ın kuzeyi Selçuklular’da kalıp diğer kısmında Guriler Devleti kurulmuştur. Cengiz Han, Afganistan’ı ele geçirdi. Kurulan Tacik Devleti iki asır yaşadı. Timur Han bu devlete son verdi. Timur’un torunu Zahirüddin Muhammed Babür, Fergana’dan Kabil’e yürüdü ve şehri teslim aldı. Afganistan, Hint – Moğol İmparatorluğu ile İran arasında paylaşıldı.
http://www.afganturkmen.org/images/stories/afganistan/harita.gif
İran Şahı Nadir Şah 1739’da Afganistan’ı ele geçirmek istedi. Suikastte ölünce, Nadir Şah’ın süvari birlik komutanı Ahmed Şah 1747’de yeni bir devlet kurarak Kabil’i başkent yaptı. Ahmed Şah ölünce karışıklıklar çıktı. Dost Muhammed karışıklıkları önledi ve 1835’te Afgan Emirliği’ni ilan etti. İngilizler’i hezimete uğrattı ve 1857’de İngilizler’le antlaşma yaptı.
Ruslar 1868’de Semerkant ve Buhara’yı işgal ettiler. 1873 Antlaşması ile Amuderya (Ceyhun) Nehri Afganistan – Rusya sınırı oldu.Hindistan’da İslam devleti Gürganiye’yi yıkan İngilizler, ondokuzuncu yüzyılda Afganistan’ı işgal ettiler. Ülke sonra da Ruslar’ın istilasına uğradı. 1907 yılında İngilizler, Ruslar’la anlaşarak Afganlılar’a yarı bağımsızlık verdiler. Emir Emanullah yönetimindeki Afganistan 1921 yılında tam bağımsızlığına kavuştu,meşruti bir emirlik olarak idare edildi. 1964 yılında Muhammed Zahir Şah (1933 – 1973) bir anayasa hazırlatıp yürürlüğe koydu. Bu anayasa ile parlamento hükümeti kuruldu. Fakat 17 Temmuz 1973 tarihinde Muhammed Zahir Şah’ın İtalya’yı ziyareti sırasında Muhammed Davud Han, askeri bir darbe ile hükümeti devirdi.1964 Anayasası’nın yürürlükten kalktığını ilan edip krallığı feshetti ve cumhuriyet rejimini kurdu. Böylece Muhammed Davud Han Afganistan’ın ilk cumhurbaşkanı ve başbakanı olmuştu. Bu tarihten sonra Afganistan’ın siyasi tarihinde pek çok istikrarsızlık meydana geldi.
1978 yılına kadar icraatına devam eden Davud Han, 27 Nisan 1978’de komünistlerin yaptığı bir darbe ile öldürüldü. Marksist Nur Muhammed Taraki hapisten çıkarılarak Afganistan Demokratik Cumhuriyetinin Başbakanlığı’na getirildi. Yeni komünist yöneticiler arasında kısa zamanda görüş ayrılığı ortaya çıktı. Dinine sıkı sıkıya bağlı olan Afganistan halkı, idareci komünistlere karşı direnmeye başladı ve kısa zamanda birlik gerçekleşerek gerilla harbi şeklinde mücadeleye dönüştü. Ülkenin durumu 1979 yılında büsbütün karıştı. 16 Eylül’de saray darbesi sonucu Hafizullah Emin, Taraki’yi devirerek yönetimi ele geçirdi ve cumhurbaşkanı oldu.Hafizullah Emin’in herşeyi bir anda yapmaya kalkışması, ülkenin dört bir yanında isyanların başlamasına yol açtı. Rusya’nın planlarını alt üst eden Emin, 28 Aralık 1979’da Rus KGB elemanları tarafından Darulaman Köşkü’nde canlı olarak ele geçirilerek Sovyet Büyükelçiliği’ne götürülmüş ve sorguya çekildikten sonra KGB ajanları tarafından öldürülmüştür. Rusya,komünist rejimini uygulamak istediği bütün devletlerde olduğu gibi,hemen kendisine bağlı Babrak Karmal’ı 28 Aralık 1979 sabahı Afganistan Hükümeti’nin başına geçirdi. Rus askerlerinin miktarı birkaç günde 50 bini aştı. Zamanla bu miktar 85 bini geçti. Halk, kitleler halinde Pakistan’a göç etti. Sovyet ordusunun Afganistan’ı işgal etmesi bütün dünya ülkeleri tarafından tepki ile karşılandı. Tek bir idare altında birleşen mücahitler, Rus askerlerine karşı uzun yıllar gerilla savaşı verdiler. Mücahitleri yenemeyen Rus birlikleri, Afganistan’ı terk etmek zorunda kaldı ve bu işlem 15 Şubat 1989’da tamamlandı. Sovyet birliklerinin çekilmesi üzerine Muhammet Necibullah olağanüstü hal ilan etti. Bu sırada mücahitler Pakistan’da geçici bir hükümet kurdular. Sıbgatullah Müceddidi devlet başkanlığına getirildi. Fakat bir süre sonra mücahitler bölündü. Bu arada Müceddidi istifa etti. Yerine Burhaneddin Rabbani getirildi.
http://www.afganturkmen.org/images/stories/afganistan/herat_big.jpg
Mücahit gruplar arasındaki antlaşmazlıklar sonucu çıkan iç savaşlar, Afganistan’ı perişan etmiştir. Ülke; doğusu, batısı, kuzeyi ve güneyiyle mücahit gruplar arasında paylaşılmış, etnik kökenlik ve mezhep farklılıkları iyice belirginleşmiştir. Halk perişan bir vaziyette her şeyden ümidini kesmiştir. Taliban, 1994 sonbaharında dış güçlerin desteği ile ortaya çıkmıştır. Siyasi, aşiretsel ve dini bir hareket olan Taliban, kısa zamanda kendine taraftar toplamıştır. Mücahit gruplardan ümidini kesen ve onların liderlerine güvenmeyen halk, Talibanlar’ı bir ümit olarak görmüştür. Afganistan’ın çoğu bölgelerini kısa zamanda ele geçiren Talibanlar, 1995 yılının Eylül ayında Afganistan’ın büyük vilayetlerinden Herat’ı ele geçirmiştir. 27 Eylül 1996 yılında da başkent Kabil, Taliban yönetiminin eline geçmiştir. Kısa bir zamanda Afganistan’ın tümüne hakim olan Taliban yönetimi, katı kanunlar uygulayarak halka zulmetmeye başlamıştır. Taliban’ın uyguladığı terör ve etnik temizleme kampanyası ile halk adeta nefes alamaz hale gelmiştir. ABD,11 Eylül 2001’de Amerika’da,New York’taki ikiz kulelere yapılan saldırılardan El Kaide’nin lideri Usame bin Ladin’i sorumlu tuttu. Usama bin Ladin’i kendilerine teslim etmesi için Taliban yönetimine baskı yaptı. Taliaban lideri Molla Ömer,ABD’nin bu isteğini geri çevirerek Usame bin Ladin’i teslim etmedi. ABD 7 Ekim 2001’de başta Nato ülkeleri olmak üzere dünyayı arkasına alarak Afganistan’a operasyon başlattı. Taliban muhalifi (Kuzey ittifakı) gücleri ile beraber yapılan saldırılar kısa zamanda Taliban yönetiminin devrilmesini sağladı.
Taliban yönetiminin devrilmesinden sonra 22 Aralık 2001 tarihinde Afganistan’da geçici hükümet oluşturularak bu geçici hükümetin başına Hamid Karzai getirilmiştir. Ülke çapında seçimler yapılarak milletin seçmiş olduğu milletvekillerin biraraya gelmesiyle Haziran 2002’de Loyajirga (Büyük meclis) toplandı. Yeni anayasa kanun taslağı ve Devlet Başkanlığı Seçim Yasası Ocak 2004’te,birlikte onaylanmıştır. 9 Ekim 2004 tarihinde Afganistan’ın genelinde yapılmış olan Devlet Başkanlığı seçiminde Hamid Karzai tekrar devlet başkanlığı seçimini kazanmıştır.Böylece bütün dünya ülkeleri Hamid Karzai’nin devlet başkanlığını ve Afganistan İslam Cumhuriyeti’ni resmen tanımışıtr.
